Opracowanie: Dr n. med. Lubomir Lembas

Specjalista chirurgii plastycznej i ogólnej

Klinika Chirurgii Plastycznej dr n. med. Andrzej Sankowski

Zawód chirurga plastyka obok wielu innych specjalności medycznych i niemedycznych stanowi cześć medycyny spowalniającej procesy starzenia się organizmu i dbającej o wygląd zewnętrzny człowieka, tzw. „Anti-Aging Medicine". Medycyna estetyczna jest rozległą dziedziną stojącą na pograniczu wszystkich specjalizacji lekarskich. Żadna ze specjalizacji nie obejmuje całościowo wiedzy na temat medycyny estetycznej, ale w każdej z nich znajduje się obszar dotyczący fragmentu medycyny estetycznej. Dermatolog zajmuje się wszelkimi problemami ze skórą. Zmarszczki znajdują się na skórze. Dlatego też, specjaliści dermatolodzy stanowią dużą grupę wśród lekarzy medycyny estetycznej. Interniści, dbający o ogólny stan zdrowia, również poprzez te działania mają wpływ na nasz wygląd zewnętrzny. Wśród tej specjalności wyodrębniła się grupa lekarzy zajmujących się medycyną estetyczną. Chirurdzy ogólni i onkolodzy często wykonują zabiegi powodujące widoczne zniekształcenia zewnętrzne. Celem operacji jest oczywiście ratowanie zdrowia i życia, ale skutkiem jest widoczne zniekształcenie. Część chirurgów wykonuje potem zabiegi rekonstrukcyjne, mające na celu usunięcie widocznego defektu. Przykładem może tu być rekonstrukcja piersi kobiecej po wcześniejszym zabiegu usunięcia piersi z powodu raka. Ginekolodzy w swojej codziennej pracy mają kontakt z pacjentkami (kobietami), które poza typowo zdrowotnymi problemami zgłaszają również problemy z zakresu medycyny estetycznej. W wielu krajach wyodrębniła się grupa ginekologów, którzy zajmują szczególne miejsce w chirurgii rekonstrukcyjnej i estetycznych piersi oraz modelowaniu sylwetki poprzez odsysaniu tkanki tłuszczowej. Otolaryngolodzy wykonujący operacje poprawiające funkcję nosa oraz ucha czasami rozszerzają swoją działalność również na typowo estetyczne zabiegi zmiany kształtu nosa lub plastyki odstających małżowin usznych. Ogromną rolę z punktu widzenia formy jak i funkcji ma stan zgryzu i uzębienia. Nikt nie zaprzeczy, że ładne zęby są istotnym elementem urody. Tzw. stomatologia estetyczna stanowi obecnie jeden z filarów całej medycyny estetycznej. W celu uzyskania prawidłowych warunków zgryzowych czasami konieczne jest przemieszczanie całych masywów kostnych szczęki i żuchwy - zajmuje się tym chirurgia szczękowo-twarzowa. Chirurgia estetyczna kojarzy się zwykle z twarzą, piersiami czasami innymi okolicami ciała ludzkiego, ale rzadko kto zdaje sobie sprawę jak duża grupa ludzi przykłada wagę do wyglądu zewnętrznych narządów płciowych. Zabiegi korekty zewnętrznych narządów płciowych stanowią obecnie codzienną rutynę dla wielu urologów i ginekologów. Jedyną specjalnością medyczną, która całościowo obejmuje chirurgię estetyczną we wszystkich okolicach ciała ludzkiego jest chirurgia plastyczna. Szkolenie rozpoczyna się od chirurgii ogólnej, następnie chirurgii rekonstrukcyjnej i dopiero na tym silnym fundamencie rozwijane są umiejętności z zakresu chirurgii estetycznej. Nie każdy chirurg plastyk zajmuje się chirurgią estetyczną i wielu z nich wykonuje zabiegi tylko z zakresu chirurgii rekonstrukcyjnej. Są również chirurdzy plastycy, którzy w pewnym momencie swojej kariery zawodowej odstępują od zabiegów rekonstrukcyjnych i wykonują prawie wyłącznie operacje estetyczne.

Z punktu widzenia prawa nie ma specjalizacji lekarskiej o nazwie „lekarz medycyny estetycznej", czy „chirurg estetyczny". Lekarze zajmujący się medycyną estetyczną wywodzą się właściwie ze wszystkich specjalizacji. Medycyna estetyczna stanowi tak szeroki obszar wiedzy i umiejętności, że jeden lekarz nie jest w stanie profesjonalnie wykonywać wszystkich procedur z tego zakresu. Każdy specjalista powinien sam odpowiedzieć sobie na pytanie, jakie zabiegi jest w stanie bezpiecznie wykonać i w odpowiedni sposób opiekować się pacjentem po zabiegu. Opieka po zabiegu oznacza również umiejętność rozpoznawania i leczenia powikłań. Nie powinno się podejmować procedur bez odpowiedniego przygotowania teoretycznego i praktycznego, pozwalającego na bezpieczne jego wykonanie.

Do medycyny estetycznej należy mieć podejście holistyczne, tzn. całościowe i umiejscowione w czasie. Spowolnienie powstawania zewnętrznych cech starzenia się można osiągnąć poprzez odpowiedni styl życia, a więc racjonalne żywienie, uprawianie sportu, odpowiedni wypoczynek. Działania profilaktyczne w postaci: zaprzestania palenia tytoniu, unikania nadmiernej ilości alkoholu, ochrony przed nadmierną ilością promieniowania ultrafioletowego i ochrony przed nadmiernym zimnem stanowią podstawę dbałości o skórę. Zabiegi kosmetyczne bez naruszenia ciągłości skóry, polegające na okresowym oczyszczaniu, nawilżaniu i odżywianiu skóry mogą opóźnić konieczność wykonywania bardziej inwazyjnych procedur i stanowią też sposób przygotowania skóry do operacji. Zabiegi te są wykonywane głównie przez wykwalifikowane kosmetyczki, które stanowią bardzo ważne ogniwo w medycynie estetycznej. Zgodnie z polskim prawem zabiegi naruszające ciągłość skóry, nawet zastrzyki mogą być wykonywane tylko przez lekarza lub na jego zlecenie przez pielęgniarkę. Holistyczne podejście do medycyny oznacza również stosowanie wielu metod, którymi można osiągnąć podobny cel. Metoda powinna być dobierana do konkretnego pacjenta, a ci powinni być indywidualizowani, tzn. że każdy z nich jest inny i każdy wyjątkowy i wspólnie z lekarzem powinny być podejmowane decyzje o sposobie postępowania. Oczywiście, po wcześniejszym uzyskaniu przez pacjenta rzetelnej informacji.

Medycyna estetyczna związana jest z szeroko pojętą promocją zdrowia, pod którą kryje się, nie tylko wykonywanie zabiegów, ale również umiejętność rozpowszechniania rzetelnej wiedzy na tematy medyczne oraz zdolność do współpracy z przedstawicielami innych zawodów promujących zdrowie, np. z dietetykami, czy rehabilitantami (nie tylko z lekarzami, pielęgniarkami i kosmetyczkami). Tylko zespołowe i skoordynowane działania pozwalają na uzyskanie złożonych celów, takich jak spowalnianie procesów starzenia się człowieka.